Menstruatieverlof biedt menstruerende mensen de mogelijkheid om tijdens (een deel van) hun menstruatieperiode vrij te nemen van werk. Dit stelt hen in staat het lichaam rust te geven voor herstel, met als doel lichamelijke klachten te verminderen en sneller weer productief en energiek aan het werk te gaan. Afhankelijk van de persoon en de behoeften kan dit verlof variëren van een paar uur tot enkele dagen.
Uit een uitgebreid onderzoek van het Radboudumc onder meer dan 42.000 vrouwen blijkt het volgende:
Deze cijfers laten zien dat menstruatieklachten een aanzienlijke impact kunnen hebben op het dagelijks leven en de werkprestaties van een grote groep mensen.
In onze huidige maatschappij lijken we soms te vergeten hoe belangrijk herstel is. We focussen vaak op constante productiviteit, maar vergeten dat een goed uitgeruste werknemer uiteindelijk efficiënter en effectiever is. Het gaat niet om het aantal uren dat iemand werkt, maar om de kwaliteit van het werk. Gezonde en goed uitgeruste werknemers presteren beter en zijn gelukkiger.
Menstruatieverlof sluit hier goed op aan. Het biedt menstruerende mensen de mogelijkheid om hun lichaam de rust te geven die nodig is, zonder dat dit hun waarde op de werkvloer vermindert. Door juist op de zwaarste dag van de cyclus rust te nemen, kunnen mensen sneller herstellen en energieker terugkeren naar hun werk. Dit leidt niet alleen tot betere prestaties, maar verkleint ook het risico op langdurige uitval.
Onze ervaring leert dat één dag complete rust op de zwaarste dag van de menstruatiecyclus al kan bijdragen aan:
Het aantal burn-outs op de werkvloer blijft stijgen. Bijna 21% van de vrouwelijke werknemers kampt met werkgerelateerde vermoeidheid en burn-outklachten, een percentage dat hoger ligt dan bij hun mannelijke collega's (17,3%). Dit is niet alleen een persoonlijk probleem, maar heeft ook grote maatschappelijke gevolgen. Met het toenemende tekort aan werknemers en de groeiende druk op de gezondheidszorg, is het cruciaal om na te denken over manieren om het welzijn van werknemers te verbeteren.
Een van de oorzaken voor deze cijfers ligt in onze werkcultuur. De huidige werkweek is ontworpen in een tijd waarin de arbeidsmarkt voornamelijk uit mannen bestond. Hierdoor sluit het niet altijd goed aan bij de biologische realiteit van alle werknemers, met name voor degenen met een menstruatiecyclus.
In onze werkcultuur wordt vaak van iedereen verwacht dat ze dagelijks op hetzelfde niveau presteren. Dit patroon sluit beter aan bij de mannelijke hormonale cyclus van ongeveer 24 uur, terwijl de energie- en hormooncyclus van menstruerende mensen varieert over een periode van 23 tot 35 dagen. Onze standaard werkweek van vijf dagen werken en twee dagen rust houdt hier geen rekening mee. Het gaat hierbij niet om 'meer' of 'minder' energie, maar om verschillende soorten energie, zoals bijvoorbeeld naar binnen of naar buiten gerichte energie. Het kan zeer waardevol zijn om hormonale veranderingen te benutten en te onderzoeken hoe je deze in je voordeel kunt laten werken, in plaats van van jezelf te verwachten dat je elke dag hetzelfde doet, denkt en voelt.
Je kunt je bijvoorbeeld zelfverzekerder voelen vanaf je menstruatie tot en met de eisprong, en creatiever en meer naar binnen gekeerd na de eisprong tot aan je menstruatie. Door bewust te zijn van hoe je hormonen je energie en behoeften beïnvloeden, kun je bijvoorbeeld je kansen vergroten om een belangrijke deal te sluiten rond je eisprong, of juist creatief werk laten stromen na de eisprong. Dit werkt voor iedereen anders, en het kan de moeite waard zijn om dit bij jezelf te onderzoeken. Een dag complete rust op je zwaarste dag kan hierin een belangrijke stap zijn. Bespreek menstruatieverlof daarom ook vooral op een moment in je cyclus dat je je sterk voelt, zodat je zelfverzekerd het gesprek met je werkgever kunt aangaan.
Het idee dat menstruerende mensen minder goed functioneren vanwege hun cyclus of de burn-out cijfers is onterecht. Uit een grootschalig onderzoek van de International Labour Organization (ILO) onder 12.940 bedrijven in 70 landen blijkt dat bedrijven met een hoge genderdiversiteit 60% meer kans hebben op hogere winst en productiviteit. Deze bedrijven ervaren bovendien meer creativiteit en innovatie binnen hun teams.
Bedrijven die investeren in een gender-inclusieve cultuur hebben meer kans op een verbeterde reputatie, een grotere aantrekkingskracht op talent, en ze behouden dit talent beter. Gendergelijkheid in de arbeidsmarkt versterkt bovendien de economie als geheel, wat aantoont dat diversiteit en inclusiviteit strategische keuzes zijn die economische en maatschappelijke voordelen opleveren.
Wanneer werknemers de ruimte krijgen om werk af te stemmen op hun hormonale cyclus, zoals met menstruatieverlof, verbetert dit niet alleen hun welzijn, maar vertaalt zich dit ook in positieve bedrijfsresultaten. Het erkennen en ondersteunen van deze diverse behoeften is daarom een investering in zowel de gezondheid van werknemers als het succes van bedrijven.
Er zijn ook kritische geluiden over menstruatieverlof. Sommigen vrezen dat het kan leiden tot discriminatie of het versterken van genderstereotypen. Wij geloven echter dat het erkennen van diverse fysiologische behoeften juist bijdraagt aan een inclusievere werkomgeving en helpt bij het voorkomen van burn-outklachten op de lange termijn.
Alleen al het bespreekbaar maken van menstruaties is een belangrijke stap vooruit, aangezien er nog steeds een taboe op rust. Uit onderzoek blijkt dat slechts 20% van de werknemers die zich ziekmeldt vanwege menstruatieklachten, de reden deelt met hun werkgever. Hoewel het niet verplicht is om de reden van ziekte te delen, zou het goed zijn als dit wel breed geaccepteerd wordt en zonder angst voor vooroordelen besproken kan worden. Openheid en wederzijds begrip zijn hierin essentieel, en menstruatieverlof kan helpen om dit gesprek te openen.
Sommigen ervaren geen ongemak tijdens hun menstruatie en hebben geen behoefte aan rust, maar meer dan 85% van de ondervraagde vrouwen uit een grootschalig onderzoek ervaart wel menstruatiepijn. Ruim tweederde van de respondenten gaven aan dat ze wensten dat ze de optie hadden om tijdens hun menstruatie flexibeler te kunnen werken/studeren.Deze cijfers zijn er niet voor niets. Veel vrouwen hebben van jongs af aan geleerd dat menstruatiepijn normaal is – menstruatiepijn is niet normaal– en dat ze zichzelf door het ongemak heen moeten zetten en hier vooral niet met anderen over moeten praten. Het negeren van klachten en hier niet over praten gaat vaak ten koste van hun gezondheid.
Er zijn tegenstanders van menstruatieverlof die stellen dat mannen en vrouwen gelijk zijn en dat het benadrukken van menstruatieverlof een stap terug is in de strijd voor gendergelijkheid. We zijn ons bewust van het risico van het benadrukken van verschillen. Gelijkheid gaat echter over dat alle mensen van gelijke waarde zijn en daarom gelijk behandeld moeten worden, ongeacht gender, etniciteit of geloofsovertuiging. Dit betekent niet dat de lichamen van mannen en vrouwen identiek functioneren; hormonen en biologische verschillen spelen een rol en beïnvloeden ons fysiek, mentaal en emotioneel. Het erkennen van deze verschillen is essentieel om inclusieve en ondersteunende werkomgevingen te creëren waarin iedereen tot zijn of haar recht komt.
Wij nodigen graag iedereen die kritisch staat tegenover menstruatieverlof uit om mee te denken over een bredere visie: welzijnsverlof voor iedereen. Het gaat uiteindelijk om het verbeteren van het welzijn van álle werknemers, zodat we samen kunnen werken aan een gezondere, inclusievere en meer ondersteunende werkomgeving.
Menstruatieverlof is een stap vooruit, maar we streven ernaar dat welzijnsverlof de norm wordt. In een maatschappij waarin iedereen altijd doorgaat en constant wordt blootgesteld aan prikkels, zou het goed zijn om een dag in te lassen waarop iédereen—wel of geen menstruatie—de ruimte krijgt om offline te gaan en voor zichzelf te zorgen. Zodra we dit collectief als noodzaak zien om de huidige burn-out- en ziektecijfers aan te pakken, kunnen we elkaar ondersteunen en dit werkbaar maken.
We moeten ergens beginnen, en omdat een grote groep hier direct baat bij heeft, richten we ons eerst op menstruatieverlof. Vrouwen hebben geen stem gehad in het ontwerp van de werkweek zoals we die nu kennen, dus des te belangrijker is het om hun stem serieus te nemen bij het ontwerpen van de toekomst.
In landen zoals Spanje, Japan, Zuid-Korea, Taiwan, Indonesië en Zambia, waar menstruatieverlof wettelijk is ingevoerd, wordt er weinig gebruik van gemaakt. Hoewel het initiatief goed bedoeld is, ontbreekt vaak een open dialoog. Hierdoor blijven menstruerende mensen — zoals vrouwen, transgender mannen en non-binaire personen — achter, wat de drempel om gebruik te maken van het verlof verhoogt.
Daarom draait menstruatieverlof niet alleen om menstruerende mensen, maar om het creëren van een gezondere werkcultuur voor iedereen. Deze verandering moet voortkomen uit wederzijds begrip tussen werknemers en werkgevers. Zolang welzijnsverlof niet voor iedereen geldt, denken wij dat door de overheid gereguleerd menstruatieverlof niet de beste oplossing is.
Het aanvragen van menstruatieverlof kan spannend zijn, vooral als je niet zeker weet hoe je werkgever of omgeving zal reageren. Het belangrijkste om te onthouden is dat jouw gezondheid en welzijn altijd voorop staan. Wij helpen je graag met praktische tip en een stap-voor-stap handleiding.
Lees verder